Jak automatyka domowa pomaga wykorzystać potencjał taryfy dynamicznej?

Taryfa dynamiczna a codzienne zużycie energii

W taryfie dynamicznej cena energii zależy od sytuacji na rynku i może różnić się w poszczególnych godzinach. W Polsce gospodarstwa domowe mogą korzystać z umów z ceną dynamiczną od sierpnia 2024 roku. W praktyce oznacza to odejście od jednej stawki obowiązującej przez dłuższy okres na rzecz rozliczenia, w którym cena energii zmienia się wraz z warunkami rynkowymi. Dla użytkownika najważniejsze staje się więc nie tylko to, ile prądu zużywa, ale także kiedy go pobiera.

Automatyka pozwala przesunąć część poboru na korzystniejsze godziny. Dotyczy to między innymi podgrzewania wody, ładowania samochodu elektrycznego, pracy pompy ciepła czy magazynowania energii. Nie każdy odbiornik powinien jednak pracować według tego samego harmonogramu. Liczy się komfort mieszkańców i charakterystyka konkretnej instalacji.

Jak sterowanie urządzeniami wpływa na koszty?

Dobrym przykładem jest podgrzewanie wody użytkowej. Jeżeli system wie, że w określonych godzinach energia jest tańsza, może uruchomić podgrzewanie właśnie wtedy, zamiast czekać na moment największego zapotrzebowania. Podobnie można sterować ładowaniem samochodu elektrycznego. Wystarczy odpowiednio skonfigurować harmonogram i warunki rozpoczęcia pracy.

W rozwiązaniach stosowanych przez producentów takich jak Defro Energy automatyka może wykorzystywać dane z czujników i ustawione parametry pracy urządzenia. W przypadku sterowania ogrzewaniem znaczenie mają między innymi temperatura w pomieszczeniach, temperatura zewnętrzna oraz zadana temperatura instalacji. Eksperci zwracają uwagę, że automatyzacja powinna przede wszystkim odpowiadać rzeczywistym warunkom pracy systemu, a nie działać według sztywnego schematu.

Magazyn energii jako element automatycznego systemu

Automatyka szczególnie dobrze współpracuje z magazynem energii. Gdy ceny energii są niskie, system może wykorzystać dostępny prąd do uzupełnienia poziomu naładowania baterii. Później zgromadzona energia może zasilać budynek w godzinach, gdy zakup prądu z sieci jest mniej korzystny. W przypadku instalacji fotowoltaicznej dochodzi jeszcze możliwość przechowywania nadwyżek produkcji i wykorzystania ich później.

Nie oznacza to jednak, że bateria powinna zawsze ładować się do 100%. Sposób sterowania trzeba dopasować do pojemności magazynu, jego mocy, sprawności oraz przewidywanego zużycia. Zbyt częste ładowanie i rozładowywanie bez realnej korzyści ekonomicznej nie ma większego sensu. Automatyka powinna reagować na ceny, ale również uwzględniać stan naładowania oraz potrzeby budynku.

Pompa ciepła, ogrzewanie i sterowanie temperaturą

W domu wyposażonym w pompę ciepła możliwości automatyzacji są jeszcze większe. Urządzenie może pracować intensywniej w okresach niższych cen energii, a odpowiednio dobrana temperatura w budynku pozwala ograniczyć pobór w droższych godzinach. Nie chodzi przy tym o gwałtowne wychładzanie pomieszczeń i późniejsze intensywne dogrzewanie. Takie działanie może przynieść efekt odwrotny do zamierzonego.

Lepszym rozwiązaniem jest wykorzystanie bezwładności cieplnej budynku. Jeśli dom ma dobrą izolację, niewielkie przesunięcie czasu pracy ogrzewania może być praktycznie niezauważalne dla mieszkańców. Automatyka może wtedy uwzględniać temperaturę zewnętrzną, prognozowane zapotrzebowanie oraz aktualną cenę energii. To znacznie rozsądniejsze niż ręczne sterowanie ogrzewaniem kilka razy dziennie.

Co zmienia termomodernizacja?

Po ociepleniu ścian, wymianie okien albo modernizacji instalacji grzewczej zmienia się zapotrzebowanie budynku na energię. Automatyka, która wcześniej działała poprawnie, może wymagać ponownej konfiguracji. Dotyczy to szczególnie harmonogramów ogrzewania, pracy pompy ciepła i współpracy z magazynem energii.

Przy większej modernizacji można korzystać z programu "Czyste Powietrze", który obejmuje między innymi termomodernizację i wymianę określonych źródeł ciepła. Program nie decyduje jednak o sposobie sterowania urządzeniami ani o tym, w jakich godzinach powinny one pobierać energię. Te kwestie wynikają z parametrów budynku i instalacji. Jeżeli po modernizacji zmienia się profil zużycia, ustawienia automatyki również warto przeanalizować.

Kiedy automatyka rzeczywiście się opłaca?

Sama możliwość automatycznego sterowania nie gwarantuje oszczędności. Jeżeli zużycie energii jest niewielkie albo większość urządzeń musi pracować w konkretnych godzinach, możliwości przesuwania poboru będą ograniczone. Inaczej wygląda sytuacja w domu z pompą ciepła, fotowoltaiką, magazynem energii, samochodem elektrycznym i dużym zużyciem energii w ciągu dnia.

Program "Czyste Powietrze" może być elementem większej modernizacji budynku, ale wybór automatyki należy rozpatrywać osobno. Najpierw trzeba sprawdzić, jak energia jest obecnie zużywana, a dopiero później ustalać, które urządzenia można sterować według cen godzinowych. Najlepszy system nie wykonuje dziesiątek przypadkowych operacji. Robi dokładnie to, co ma sens dla konkretnego domu.

Taryfa dynamiczna daje możliwość reagowania na zmiany cen, ale dopiero automatyka zamienia tę możliwość w konkretne działanie. Zamiast śledzić ceny każdego dnia, lepiej pozwolić instalacji zrobić to za użytkownika, pod warunkiem że została właściwie zaprojektowana i skonfigurowana.